Prosiect Bywyd Newydd

Hyrwyddo Dechrau Da ym Mhrosiect arbennig Bywyd Newydd, Butetown, Caerdydd

Awst 2008-Mehefin 2009

Margaret Holt
, Cydlynydd Dechrau Da, Llyfrgelloedd Caerdydd

Crynodeb

Prosiect arloesol i hyrwyddo Dechrau Da i famau ifanc rhwng 16 a 25 oed mewn ardal ddifreintiedig o Gaerdydd, sef Butetown. Helpodd sesiynau rhigymau/adrodd stori rheolaidd Dechrau Da oresgyn rhwystrau wrth ddysgu caneuon, rhigymau a rhannu straeon, gan helpu mamau i wella eu hunan-hyder a'u sgiliau bywyd.

Cyflwyniad

Mae'r Prosiect Bywyd Newydd yn brosiect a ariennir gan y loteri a sefydlwyd ym mis Ionawr 2008 ac a fydd yn parhau hyd at fis Rhagfyr 2012 gan weithredu yn ardal Butetown yng Nghaerdydd. Nod y prosiect yw torri'r cylch tlodi ac amddifadedd i ferched beichiog ifanc (16-19 oed) a mamau ifanc (16-25 oed) drwy wneud y canlynol:

• Rhoi cyfle i'r merched ifanc fanteisio ar rwydweithiau cymunedol, gwybodaeth a chanllawiau newydd i leihau'r teimladau o unigedd
• Helpu'r merched i wella eu hunan-hyder drwy feithrin sgiliau bywyd newydd
• Annog y merched i wneud mwy yn eu cymuned leol

Daeth yr arweinydd prosiect sy'n gyfrifol am y mamau rhwng 16 a 25 oed ataf at gam cyntaf cynllunio'r prosiect ym mis Mehefin 2008, a theimlais y byddai'n brosiect gwerth chweil a fyddai'n hyrwyddo Dechrau Da. Roedd yn arweinydd yn newydd i'r ardal ond cafodd fy manylion drwy Iaith a Chwarae, y mae Dechrau Da yn gweithio agos iawn â'r rhaglen yng Nghaerdydd. Teimlais y byddai'n gyfle gwych i gyflwyno'r merched i'r arfer gwych o rannu llyfrau, rhigymau a chaneuon gyda'u plant, a'u hannog i ddefnyddio'r llyfrgell gydol eu hoes.



Methodoleg

Cefais gyfle y cyfarfod cychwynnol gydag arweinydd y prosiect ym mis Mehefin i gyflwyno fy hun a'm rôl fel Cydlynydd Dechrau Da - sut y gallwn gyfrannu at y rhaglen drwy hyrwyddo Dechrau Da i'r mamau, rhannu caneuon a rhigymau a helpu i oresgyn rhwystrau gyda'r grŵp. Cytunwyd y byddwn yn trefnu ymweliadau prynhawn rheolaidd â'r mamau rhwng 16 a 25 oed yn Elfen 2 o'r prosiect. 



Yn y bore aeth y merched i weithdai deirgwaith yr wythnos i ddysgu sgiliau fel TG, DIY, Magu Plant, Ffitrwydd a Choginio. Yn y prynhawn aethent i sesiynau mwy anffurfiol gyda'r plant - a byddai Dechrau Da yn chwarae rhan allweddol ynghyd ag asiantaethau eraill - Iaith a Chwarae, a Dawns Rwbicon. Cyfarfûm â'r gweithiwr chwarae, Kim, i drafod natur fy ymweliad (math o sesiwn rigymau ac ati) i ddiwallu anghenion y merched, yr oedd gan rai ohonynt anghenion cymdeithasol ac emosiynol mawr.



Canfyddiadau

Ymwelais â rhai o'r grŵp yn gyntaf ym mis Gorffennaf i roi sesiwn 'ragflas' i gyflwyno fy hun a dod i'w hadnabod. Yn ddiweddarach ymwelais bob tair wythnos ac ar ôl ychydig o betrustod, yn raddol, llwyddais i berswadio'r mamau i ymuno â'r caneuon, y rhigymau a'r straeon.

Gydag anogaeth a chymorth y gweithiwr chwarae, dechreuodd y mamau edrych ymlaen at rannu rhigymau a chaneuon, yn enwedig drwy ddefnyddio offerynnau cerddorol ynghyd â finnau yn canu'r gitâr. Dros yr wythnosau, roedd y plant bach yn canolbwyntio'n well ac roeddwn yn gallu cyflwyno rhywfaint o waith rannu llyfrau, gan gyfeirio at lyfrau lluniau da i'w defnyddio gyda'u plant. Roedd y mamau wrth eu bodd yn cael pecynnau Dechrau Da a helpais i wella nifer y rhigymau a wyddant drwy rannu rhigymau thema ar bob ymweliad a gadael 'bagiau llyfrau' gyda chasgliadau o lyfrau lluniau'r llyfrgell.



Gwerthusiad

Cafwyd adborth llafar yn dilyn pob ymweliad gan y Gweithiwr Chwarae a ofynnodd i'r mamau'n rheolaidd pa rannau o'r rhaglen y gwnaethant eu mwynhau. Yn fy adroddiad Dechrau Da, dywedodd y gweithiwr chwarae:

'Bu'r sesiynau yn llwyddiant ysgubol! I ddechrau, roedd y rhieni ychydig yn amheus ond drwy'r ymweliadau rheolaidd maent wedi dysgu sut i oresgyn eu cywilydd i'w galluogi i fwynhau cymryd rhan yn y sesiynau canu, gan rannu rhigymau a llyfrau gyda'u plant.'



Roedd y sylwadau a gafwyd gan famau yn y sesiynau yn gadarnhaol iawn. Dywedodd un fam:



'Byth ers i Margaret roi pecyn llyfrau i mi, rwyf wedi rhannu stori amser gwely gyda fy mab.'



Daethpwyd ar draws rhai problemau - amrywiai'r niferoedd a ddaeth gan nad oedd rhai mamau'n teimlo'r angen i fynd i'r sesiynau yn y prynhawn ar ôl y gweithdai boreol rheolaidd. Roedd y plant yn aml yn flinedig ar ôl bore prysur ym meithrinfa'r ganolfan ac roedd rhai aelodau o'r grŵp yn ymdopi â phroblemau iechyd a chymdeithasol amrywiol. Ceisiais ymateb i anghenion y grŵp drwy wneud fy rhaglen yn amrywiol ac yn rhyngweithiol ac roedd adborth cyson gan Kim, y gweithiwr chwarae, yn helpu i sicrhau bod yr ymweliadau yn llwyddiannus.



Casgliadau

• Cafodd y grŵp craidd o famau fudd o'm hymweliadau drwy ddysgu rhigymau a chaneuon newydd a dysgu sut i fwynhau rhannu llyfrau gyda'u plant
• Ymunodd pob un â'u llyfrgell leol a daeth dwy fam i Sioe Deithiol arbennig yr Arth Dechrau Da yn yr haf yn y Llyfrgell Ganolog
• Roedd cyfathrebu da gyda'r gweithiwr chwarae yn fy ngalluogi i gynnal sesiynau Dechrau Da priodol ar gyfer y grŵp
• Rwyf wrthi'n trefnu cyfres newydd o ymweliadau â'r Prosiect Bywyd Newydd sy'n cynnwys grŵp newydd oherwydd ar ôl chwe mis, bydd grwpiau yn symud i gyfnod o wirfoddoli â chymorth yn y gymuned